Oraintxe sentitzen dudana ezin dut oso ondo esplikatu. Ikastolako haur hauei begira jartzen naizen bakoitzean begiak eta belarriak erne-erne jartzen zaizkit beraien hizketa entzunda... Zaila egiten zait, hiru zentimetro lodiko liburu bat idazten hasita ere, hemengo euskaldunen nondik-norakoa esplikatzea, hau ulertzeko onena zuzenean beraiei entzutea baita!!!





Prest al zeundeke Boiseko ikastolara irakasle gisa joateko? Begia pixka bat okerrarazi zidan unibertsitateko lagun batek galdera hori luzatu zidanenean orain urte eta erdi gutxi gorabehera. Egia aitortzekotan, banuen amerikar euskaldunen berriren bat edo beste telebistan eta irratian entzunda, baina ez nuen Idaho estatuaren hiriburua den Boiseko ikastolari buruzko ezagutza handirik.


Gertatu ohi den bezala, arreta berezia jarri nion kasu honetan pertsonalki eragiten zidan amerikar euskaldun faktoreari, eta nolabait arrotza zitzaidan Euskal Herri txiki honetara hurbiltzen joan nintzen pixkanaka-pixkanaka. Hala, Euskal Herritik Boisera etortzea erabaki nuen.


Behin iparramerikar gobernuaren ateak zeharkatuta (nahiko zaila baita langile gisa herrialde honetara etortzea) konturatzerako Boisen nintzen, nire burua benetako pelikula baten barruan ikusten nuen: benetako cow-boyak txapel handiekin, Chevrolett mendiko auto handiak nonahi, basamortuko paisaia alde batetik eta mendi tontorrak bestetik...


Eskuak igurtzi nituen eta bizimodu berri honen ikasle izateko prestatu nintzen irakasle lanean aritzeaz gain.


Boise EEBBetako Idaho estatuko hiriburua da. 168.000 biztanle inguru ditu, baina herri kutsu handia du, bere lasaitasuna dela-eta eta erdigunea txikia delako. Batzuek munduko azken muturra dela diote, inguruan mendiak, desertuak eta industrializatu gabeko herri txikiak baititu. Lehen euskaldunak 1860. urte inguruan etorri ziren, urrearen sukarrari jarraiki. Beraien asmoa diru pixka bat lortu eta bueltan Euskal Herrira itzultzea zen. Baina ez zen preseski hori izan denek egin zutena. Asko bertan gelditu ziren, eta euskal komunitatea gero eta handiagoa egin zen inguruotan. Arrazoi politikoak zirela-eta ere jende asko etorri zen Euskal Herritik, hango egoera latzak bultzaturik, eta batez ere Gernikako bonbardaketaren ondoren. Urre bilatzaile, artzain edo ostalari gisa familia osoak etortzen ziren. Gaur egun EEBBetako euskal komunitaterik handiena dugu Boisekoa, eta geroa serioski lantzen ari dira. Horren adibide dugu, besteak beste, ikastola. Etortzen diren haur gehienak hona etorritako euskaldunen hirugarren edo laugarren belaunaldikoak dira.


Boiseko nire lehen kontaktua Bieter-Lete familia izan zen. Beraiek izan ziren 1998an Boiseko ikastolaren sorrerako eragile nagusietakoak beste guraso talde batekin batera. Nere Lete errenteriarra da eta bere senar Chris Bieter amerikar euskalduna, hemen jaioa eta euskara modu dotorean egiten duena, bertako beste askok legez. Hiru seme-alaba dituzte: Maddalen, Iosu eta Andoni. Azken hau oraindik txiki samarra da kontu kontari aritzeko, baina beste bien ama hizkuntza, etxeko hizkuntza, euskara da, eta ederki asko menderatzen dute.


Hona iritsi eta lehenengo astean beraiengandik jaso nuen laguntza eta goxotasuna urte guztian zehar mantendu da gainerako familien eskutik ere; horixe baita ikastola honen ardatza, guraso hauen etengabeko lana; mantenuan, proposamenetan, aurrerakuntzan... Ikastola bera familia txiki bat bihurtu dute. Ondorengo belaunaldiak euskara galtzeko zuen arriskua ikusita hasi ziren guraso horiek Boiseko ikastola sortzen.





Boiseko ikastolaren sorrerako urratsak


Ikastola berria sortzeko ilusio, gogo, saiakera eta plangintzekin denbora zeramaten hemengo zenbait familiak: han eta hemen galdetu, handik informazioa jaso, beste saiakera hura egin...


Lehen arazoetako bat egoitza zen. Non jarri ikastola berria? Hasieran Euskal Museoak duen gela bat izan zitekeela pentsatu zuten, baina amerikar legeak haurtzaindegi bat osatzeko eskatzen dituen arauak ez zituen betetzen eraikuntza hark. Hortaz, beste toki baten bila hasi ziren. Han-hemenka galdetuz eta galdetuz, Boiseko Unibertsitatearen ondo-ondoan dagoen San Paul Elizan bi gela alokatzeko aukera topatu zuten eta hantxe hasi ziren lanean gelak txukunduz.


Gaur egun toki berean jarraitzen dugu eta oso toki egokia da. Ditugun hiru gelak oso erosoak dira: gela nagusia (biribilean esertzen gara, paperezko lanak egiten ditugu, ordenagailua daukagu...), jolastoki/logela eta gela handia (kirola eta jokoak egiteko, eta kanpoan hotza egiten duenean jolastoki bihurtzen dugu). Ezin gehiago eskatu. Gero eta haur gehiago etortzen ari dira, eta jada beste egoitzaren bat bilatzen hasi gara, oraingo gelak txiki samarrak geratzen ari baitira. Egoitza propioa izatearen pribilegioen bila gabiltza.


Egoitza aurkitu ostean, ikastola abian jartzeko, gurasoek aparteko diru bat jarri zuten, eta gero Eusko Jaurlaritzaren laguntza jaso zuen ikastolak. Laguntza horrekin Euskal Herritik etorri zen irakaslearen soldata ordaintzen zen. Geroztik urtero jasotzen dugu Eusko Jaurlaritzaren laguntza. Gero eta haur gehiago izanik (24 oraintxe), diru sarrera ere handixeagoa da.


Hala ere, laguntza guztia Boiseko Euskal Museora doa lehenik, erakunde horren menpe baikaude. Museoa da, ikastolako zuzendariarekin batera, diru sarrerak eta irteerak kudeatzen dituena.


Gerora begira, erronka nagusia instituzio erabat independentea izatea da, eta ziur nago orain arteko pausoak ikusita, gutxi barru lortuko dutela!





Funtzionamendu orokorra eta familien ezaugarriak


Jadanik errealitate den proiektu aitzindari honetan etengabeko aldaketa txikiak jazo dira 1998an sortu zenetik, eta beti aurrera begira eta aurrerakuntza handiak eginez arlo guztietan (baliabide gehiago, haur gehiago, emaitzak hizkuntza aldetik, ekintza anitzak...).


Momentu honetan ikastolak 17 haur ditu gaztetxoenen taldean (2, 3, 4 eta 5 urtekoak), eta 7 helduen taldean (5 eta 6 urtekoak). Beraz, denetara24 haur ditugu.


Haur gehienak astean hiru edo bost aldiz etortzen dira. Horietatik 11k euskaraz hitz egiten duen guraso bat daukate, zazpik euskal arbasoak dituzte baina etxean ez dute euskara entzuten, eta lau ez dira euskal jatorrikoak. Azken kasu horren eredua dugu Dave Eichler gurasoa. Iowako Unibertsitatean ikasle zela ikasi zuen euskara Nere Leterekin, eta geroztik lantzen jarraitu du. Euskal Herrira ere joana da, eta orain bere seme-alabei euskaraz egiten die etxean.


Orokorrean maila ertaineko edo altuko familietan hezten ari diren haurrak dira.


Gaztetxoenek goizez jasotzen dute beraien ikasgaia, eta helduak, bitartean, "kinder garden" deitzen dioten ingeles eskoletara joaten dira (5-6 urterekin derrigorrezko eskola dena) eta arratsaldez ikastolara etortzen dira.


Frogaturik dago edozein haurren irakaskuntzan oso garrantzitsua dela bere ingurunea nolakoa den aztertzea, gero berarentzat esanguratsuak izango diren ekimenak antolatzeko. Ikastolaren kasuan, beraz, ezin du Euskal Herriko ikastolak bezalakoa izan. Hemengo ohituretara eta legeetara egokitu beharra dago, eta horrek moldaketa lana eskatzen dio irakasleari. Adibidez, nahiz eta izaera irekia duen jendea egon hiri honetan eta Estatu Batuetako kriminalitate gutxien duen tokietako bat izan, haurrak helduren baten kontrolpean daude beti, eta ez dute Euskal Herriko jolastokietan jolasteko dagoen askatasun hori, ez neurri berean behintzat. Ohitura handiagoa dago elkarren etxeetara jolastera joateko. Orokorrean jendeak bizitza indibidualizatuagoa dauka eta harremanak oso zainduak izaten dira, familia artekoak bereziki. Gauzak horrela, irakasle bezala arrazoiren batengatik momentu baterako gelatik irten behar badut, atea giltzaz itxita utzi behar dut.





Ikastolako pertsonala


"Ikastola board" edo zuzendaritza izeneko taldeak zuzentzen du gure funtzionamendu orokorra, non erabaki guztiak proposatu eta onartuak izaten diren. Talde horretako partaideak gurasoak eta irakaslea dira. Pertsonalki goresten dudan talde osatua osatzen dute; psikologoa, ingeniaria, informatikoa, ekonomian adituak, epaileak... denetik pixka bat dago tartean. Berauen lana da ikastola honen arrakastaren ardatzetako bat; nola ez, beti umorea tarteko!!


Zuzendaria Elena Cook da, Nevadan jaioa eta txikitatik bere guraso euskaldunengandik euskaraz ikasia. Bere aita Ispasterrekoa da eta ama, berriz, Lekeitiokoa. Zuzendari lanez gain, irakasleari ere laguntzen dio behar duenean, eta partaide guztien gisa, denetik pixka bat egitea tokatzen zaio. Berari esker konfiantzazko giroa sumatzen da, eta hartu-eman eta ekintza gehienen bateratzaile nagusia da. Zerbait behar izanez gero, Elenari galdetu.


Lehen irakaslea Itziar Apaolaza lasarte-oriarra izan zen, zeinak modu ezin hobean ekin zion bere lanari. Hasiera guztiak bezala, ez zen hain samurra izan, zerotik hasi behar izan baitzuen; material guztia Euskal Herritik ekarri eta hutsik zeuden bi gela antolatu behar izan zituen. Sei haurrekin hasi zen.


Behin errutina eta erritmoa hartzeak dakarrena eta gero, nik 2000ko otsailean hartu nuen haren ordezkoa. Itziarren lanaren emaitzak ikusi ahal izan nituen, haurren ulermen eta hizketa mailan, batez ere. Lanean aurrera jarraitzeko motibagarri ezin hobea! Nola zitekeen Euskal Herritik hain urrun egon, eta era berean, hain gertu sentitzea?


Nirekin batera Geneva Ayarra boisetar gaztea dabil. Laguntzaile gisa etortzen da goizez, eta arratsaldez haurren ardura hartzen du hainbat arte proiektu landuz. Aita euskalduna du, "Gaztemundu" programan parte hartutakoa da, eta sekulako azkartasunez ari da euskara ikasten, haurrekin gero eta gehiago erabiltzen duelarik.





Metodologia


Itziar Apaolaza irakasleak proposatu eta aurrera eramaniko metodologia egokia zela iruditu zitzaidan, eta orain arte zenbait gauzari bere horretan eutsi diegu. Hala ere, pixkanaka aldaketa txikiak eta berrikuntzak sartzen joan gara.


OCDak eskaintzen dituen metodologia eta baliabideetatik abiaturik, mota honetako ikastetxeak eskatzen dituen beharretara moldatzen saiatu naiz beharrezko aldaketak eginez; ingurune soziologikoari dagozkionak eta linguistikoak, batez ere, hemengo lehenengo hizkuntza ingelesa baita, noski.


Nire ustez, haurrek hizkuntza bat ikasteko modurik onena konturatu gabe ikastea da, hau da, ondo pasaz. Horretarako, haurrei zuzenean eragiten dieten ekintzak burutzen ahalegintzen gara. Helburu horri eutsiz, askotan beraien gustukoak diren hemengo joko, hitz-joko eta abestiak hartzen ditut eta euskarara itzultzen ditut, edo hitza asmatu ere bai, askotan. Aurretik ezagutzen duten zerbait oinarri bezala hartuz azkarrago ikasten dute. Hona hemen adibide bat:


"O Mc Donalds had a farm ia ia o!!


and in that farm he had a pig ia ia o !!" abestiarekin


"Ikastolan gaude gu, ia ia o!!


Ondo pasatzen dugu, ia ia o!!


Hemen behi bat daukagu, ia ia o!!


Behia hemen behia hor


Eta behiak mu, behiak mu,


behiak mu ta mu ta mu!!!


Ikastolan gaude gu, ia ia o!!"





Asmaketa eta itzulpen ugari egiten ari naizela ezin ukatuko dut, baina aktibitateak bi proiektu nagusitatik jasotzen eta antolatzen ditut normalean: Urtxintxa eta Haurtxoa, eta batez ere lehenengotik. Haur helduenekin, berriz, antzerkia, kontakizunak, ipuinak, eskulanak eta irakurketa idazketa lantzen ditugu gehienbat, euskaraz egiteko edozein aitzakia baitugu baliagarri.


Hainbat faktorek irakaskuntza nahiko selektiboa erabiltzea bultzatzen dute:


- Haur guztiak ez dira egunero etortzen, eta arrazoi horrexegatik, lantzen ditugun arloak astero egunez aldatzen ditugu, Itziarrek martxan jarri zuen sistemari eutsiz: arloak matematika, idazketa, arte hezkuntza, (musika eta plastika adierazpenak), gorputz heziketa eta euskara dira. Horrela, matematika astelehen batean egin badugu, hurrengo astean asteartean izango da. Sistema horrek haur guztiek denetik ikasteko aukera ematen du. Zeharlerroak ere, hitzak dioen bezala, zeharka erakusten ditugu noiznahi.


- Adin ezberdineko haurrak ditugunez, batzuetan txokoen sistema erabiltzen dugu, eta besteetan denak elkarrekin egoten dira. Horrek material anitza aukeratzea dakar. Horregatik, hainbat metodotatik egokiena iruditzen zaidana hartu eta horixe lantzen dut, bestela adin guztiei dagokiena irakasteko denborarik ez bailitzateke egongo. Normalean gai bat eta hiztegi konkretu bat aukeratu, eta horren inguruan antolatzen dut irakasgaia. Erabiltzen dugun hizkuntza nagusia euskara da eta irakasgaia osoki euskaraz ematen ahalegintzen gara. Jarrera kontua dela-eta, esku hartu behar denean hitz egiten dugu ingelesez. Kasu horietan, lehendabizi euskaraz zuzentzen gatzaizkie eta gero ingelesez, ondo uler dezaten. Dena dela, horrelako egoeretan zuzendariak eta beste irakasleak hartzen dute parte, nire esku-hartzea ahalik eta euskaldunena izan dadin. Ohitu daitezela "andereñoa" euskararekin erlazionatzen. Horretarako, antzerkia, marrazkiak, txotxongiloak eta hizkuntza erraz eta ulergarria erabiltzen ahalegintzen gara.





Hizkuntza maila eta ikasketa prozesua


Hasieran, ni etorri nintzenean, oinarrizko hitz batzuk menderatuak zituzten, bereziki beraien beharretara zuzenduak daudenak. Adibidez: "ireki, mesedez", "lotu, mesedez", "eserita", "isilik", "jaso"...


Ikasgaiekin loturiko hitzak ere entzun zitezkeen: "zenbakiak", "txakurra", "txokolatea", "eskuak"...





Niretzat bitxiena nik"euskinglish" deitzen diodan Boiseko euskalkiaren ezagutza izan zen. Oraindik ere ederki gozatzen dut hizketa berezi hau entzunda. Amerikar gizartearekin kontaktu zuzenean egonik, naturalki gertatzen den fenomenoa da berau. Hego Euskal Herrian latinetik eta gaztelaniatik hitzak hartzen ditugun bezala, eta iparraldean frantses kutsua duten bezala, hemen ingelesa da euskararekin erabateko interferentziak egiten ari dena, batez ere bizkaierarekin. Izan ere, hanbat arrazoi rengatik, haurrek eta Boiseko euskal hiztun askok"euskinglish" hori hitz egiten dute. Haur hasiberrien artean honelakoak entzuten dira:


- "Can we jolastu?" (jolas al dezakegu?)


- "Let´s go komunera" (goazen komunera)


-"Ikusi what I made" (ikusi zer egin dudan)


Jende helduaren artean , berriz, honelakoak entzun ohi dira:


- "Zer da hori? Hori forka da" (hori sardea da)


- "Karrua hartu jaiueixetik eta estorrera joan naiz grozerixek erostera" (autoa hartu autobidetik eta dendara joan naiz barazkiak erostera"


- " Buxixek moztera noia" (sasiak moztera noia)


- "Toixekin jolastu" (jostailuekin jolastu)


Honela euskal gramatikako egitura aplikatzen dute ingelesean, beraien hiztegia handituz doalarik.


Egoera berrira egokitzen gindoazen heinean, pixkanaka aurrerapen gehiago egin zituzten. Esaldi osoak entzun zitezkeen, agian aditzik gabe edo irakaslearen laguntza txiki batekin: "nik ez jolastu hemen", "ni kanpora joan"...


Gaur egun , berriz, ikastolako zaharrenak beraien artean euskaraz jolasteko gai dira; kontakizunak eta deskribapenak egiten dituzte, eta neurri batean, bigarren hizkuntza bezala erabiltzen dute euskara, beraien eremuan, noski. Egunetik egunera euskara osatuagoa eta zuzenagoa ikasten ari dira. Adibidez:


- "Nik dena jan dezu"


- "Nik hori ez badakit"


- "Mikelek ez hitz egiten dut euskeraz"


- "Katua etorri behera eta amumak esan det..."


Haurrak bizkor ari dira ikasten, hortaz, eta hizkuntza ulertu ez ezik erabiltzeraino iritsi dira. Baina onena da guraso eta senitartekoei ere erakusten ari zaizkiela. Horrez gain, ikasteko duten gogoa komunitatean zabaltzen ari dira. Hori baino zer hoberik eska dezakegu?


Haurrek etxera eramateko zenbait material ere sortu ditugu gurasoek haurrekin euskara landu dezaten; hala nola, gelan landuriko hitzen esanahia eta ahoskera erakusten duen hiztegia eta abestiak dituzten kaseteak.





Ikastolatik at, euskararen presentzia


Boiseko jendea orokorrean oso atsegina eta esker onekoa da, oso maitatua sentitu naiz etorri nintzenetik. Dena dela, areto berezietara edo taldeetara gerturatu behar da benetan beraiengana iristeko, kanpoko talde aktibitateak ez baitira euskaldunenak bezain ugariak.


Komunitatea euskalduntzeko saiakeran , parte-hartze zuzena izateko aukera izan dut zorionez, eta Boiseko Euskal Museoaren bidez helduentzako euskarazko klaseak antolatu ditugu. Hiru gela ditugu denetara: hasiberriak, erdiko maila eta goiko maila. Orotara 40 bat ikasle dira.


Amaia Biain eta Jill Aldape estatubatuarrak Lazkaoko barnetegian euskaraz ikasiriko bi neska jator dira. Lehenengoa Boisekoa da, eta bigarrena kaliforniarra. Oso euskara maila ona dute. Biak irakasleak dira nirekin batera klase horietan.


Zer lotura duten euskarako klase horiek eta ikastolak? Bada, haurrak euskaraz mintzatzen ikusita, gurasoak ere euskaraz ikasten hasi dira seme-alabekin batera, kasu batean baino gehiagotan euskal arbasorik gabeko jendea delarik. Hori benetan azpimarratzekoa iruditzen zait, oraindik ez bainaiz ohitu hainbat tokitako jendeak Euskal Herriari hartzen dion atxikimendua ikusteaz. Kultura konkretu baten partaide izatearen ametsaren ondorioa da hori, nire ustez. Iparramerikar gehienek europar arbasoak dituzte, toki ezberdinetakoak, eta ez dute identitate konkreturik. Euskaldunek Boisen indar handia hartu dute eta identitate horren bila etortzen dira.


Klaseetan oso giro ona daukagu. Kurtso amaieran eta Gabonetan afariak egiten ditugu, eta oso klase "fanixe"k dira. Dagoeneko bizkaitar hiztunak dira batzuk, baina batua nola idatzi eta irakurri ikastera etortzen dira. Animo!!!


Aipatu dugu, beraz, ikastolarekiko interesa eta ilusioa nola ari den gehitzen, eta horren eragina nabaria da Boiseko Euskal Elkarteetan (Euskal Etxea, Boiseko Euskal Museoa eta Boiseko Gazteak, 14 urtetik beherako haurrei dantza irakasten dien taldea...) .


Haur hauek bi gizarte mota ezberdin ezagutzeko aukera dutela esatera ausartuko naiz. Gizarte amerikarraz gain, euskal komunitatearen inguruan antolaturiko ekimenetan hortxe egoten dira begiak zabal-zabalik dituztelarik: afariak, musika entzunaldiak eta dantzaldiak, pilota partiduak...


Ekitaldi horien artean bereziki haurrei zuzenduriko astearteroko hitzordua dago. Abarkak jantzi eta 160ren bat haur euskal dantzak eta abestiak ikasteko elkartzen dira asteartero, hainbat aretotan adinaren arabera banatzen direlarik. Saio horietan ikastolako haurren erantzuna nabarmendu egiten da beste haurren aldean parte-hartzaileagoak direlako, hizkuntza ezagutzen dutelako eta aktibitate mota honetara ohituak daudelako. Polita izaten da 3 urteko haurrak izkinan ikustea besteen moduan abarkak jantzita eta lehen dantza saiakerak egiten, "ni noiz joango naiz" esanez.


Urtean zehar zenbait alditan jendaurrean dantza egiteko aukera izaten dute: gobernuko jendeari harrera moduan saiotxoren bat, omenaldiren batean, bereziki antolaturiko ekitaldietan...


Dantzaldia aipatu dudanez, Gaupasa euskal musika taldea aipatzea oso bidezkoa deritzot. Talde horretan trikitixa jotzeko aukera zoragarria izan dut. Gainera, euskal musika eta beste hainbat tokitako musika zuzenean entzuteko aukera izan dut: trikitixa, gitarra, baxua, txistua, txirula, flauta, mandolina, panderoa eta bateria, denak batera.


Badira erabateko euskal kutsua duten jantoki eta taberna pare bat Idahon. Hauetan erraz topa daiteke "gorri bat ateraidak" esanez dagoen gizona, koadrozko alkandorarekin eta ardoa bezain muxu gorriekin, eta agian euskal kantaren bat ozenki-ozenki abesten... Inguru hauetan ezin zara libratu; joaten zaren tokira joaten zarela, euskaldunen bat topatuko duzu, edo frontoiak, euskal taldeen izenak, edota euskaldunen bat ezagutzen duen norbait begiak dir-dir dituelarik, gaiaren interesgarritasunagatik.





Gerora begira zer?


Boiseko ikastola EEBBko ikastola bakarra da. Helbururik nagusiena honek guztiak bizirik jarrai dezan gogor lan egitea da, haurren motibazio eta sentipenei modu funtzionalean eutsiz. Haur gazteak bildu eta helduei erronka aproposa eskaini nahi zaie.


Ikastolako zenbait sendi Euskal Herrira joan ohi dira beren kulturaren sustraiak non sortu diren ikustera. Beren seme-alabak Euskal Herriko etxekoekin eta lagunekin ulertzeko gai direla ikustean harriturik eta pozez gainezka itzultzen dira. Haurrek, aldi berean, euskara beraiekin lotura duen familiakideen gizarte osoak erabiltzen duen hizkuntza dela ikusten dute. Ikastola sortu zenez geroztik, gure ikastolako bost sendi joan dira ozeanoaren beste aldera, eta guztiek izan dute bertako zenbait ikastolatan ikasle bezala egunak edota hilabete osoa pasatzeko aukera.


Joan-etorri horien arrakasta ikusirik, Orereta, Irura eta Anoetako ikastolako haurrekin harremanetan gaude. Aurrera begira, harreman horiek nola bidera daitezkeen aztertzen ari gara, euskaraz egiten duten haur bakarrak ez direla ohar daitezen, bai boisetarrak eta bai Euskal Herrikoak.


Gerora begira galdera ikur handi bat jar dezakegu gure ikastolaren aurrean. Haatik, gero eta haur gehiago datozela ikusita eta ikastolaren inguruan dagoen animoa eta lan giroa ikusita (oso praktikoa), luze iraungo duen konfiantza guztia daukat.


Orain dagoen proiektu nagusia nirekin dagoen Geneva irakasle laguntzailea Euskal Herrira joatea da. Horrela, euskara hobeto ikasteaz gain, euskal hezkuntza sistemaren nondik norakoak euskaraz ikasteko aukera izango du, eta denboraldi baterako Boiseko ikastolako irakasle izateko moduan egongo da. Modu horretara bertako pertsona bat izango da ikastolako irakasle. Izan ere, Euskal Herritik denbora luzerako lanera etortzeko zailtasunak direla-eta, euskaldunentzat hemen geratzeko aukera ez da urtebete baino askoz luzeagoa, eta haurrentzat ere ez da komenigarria urtero irakaslez aldatzea.


Kontu horiekin guztiekin, urruntasunaren adar zuzena den herriminaren presentzia ere ageri da zenbaitetan. Neure azalean sentitu dut, baina hori ezagutzeko ere etxetik atera behar omen da. Gurea estimatzeko besteena ezagutzea oso garrantzitsua dela uste dut, eta behin hori egin ondoren, elkarren ulermenetik eta errespetutik abiatuta, harremana arrakastatsua izan dadin saiatu behar dugu.


Ez nuke bukatu nahi guretzat oso lagungarriak eta erabakiorrak izan diren laguntzaileei eskerrik asko esan gabe, besteak beste: hik hasi aldizkaria, Takolo, Pirritx eta Porrotx pailazo taldea, Ikastolen Elkartea, Irura, Anoeta eta Oreretako ikastolak, EITB, eta hainbat jostailu eta material eskuratu dizkiguten guraso, lagun eta interesdun guztiak!!!


Kontuan izanik material berria erosteko euskal liburu dendarik ez dagoela Boisen, zenbait liburu eta jostailu zaharkiturik geratzen ari dira. Norbaitek benetako amets honetan parte-hartu nahi izango balu, ongi etorria izango da, gure ateak zabalik daude iradokizun, proposamen eta kolaborazioetarako!!!!


Boiseko ikastolarekin harremanetan jarri nahi izanez gero, hementxe daude datu nagusiak:


Boiseko ikastola


University drive 1915


St Paul Student Catholic Center


Boise ( 83706)


Idaho USA





Tel: 001 208 3434234 (8 ordu gutxiago).


Faxa: 001 208 3432142


e-maila: basqmuseum@micron.net








Michelle eta Jose Luis: "Semearentzat oso esperientzia zoragarria izan da, Euskal Herritik at hezkuntzan bere lehenengo pausoak euskaraz emateko aukera izan duelako"





Michelle Alzola Boisen jaiotako euskalduna da. Jose Luis euskaldunarekin ezkondua dago. Euskal Herrian bizi ziren eta Boisera joan behar izan zuten. Han lau hilabete egon ondoren, berriro Euskal Herrira itzuli ziren. Boisen egon ziren hilabeteetan beraien seme Ander ikastolan ibili zen. Michellen ama Jeanne ikastolako lehen zuzendaria izan zen eta lan asko egin zuen guztia aurrera ateratzeko. Haren lanari esker iritsi da ikastola dagoen lekura, hein handi batean.


Elkarrizketa honen bitartez Michelle, Jose Luis eta Anderrek Boiseko ikastolan izan zuten esperientzia eta bizipena ezagutu nahi izan dugu.





Nola eta noiztik jakin zenuten Boiseko ikastolaren berri?


Boiseko euskalduna izanik, nahiz eta orain Euskal Herrian bizi, zaila da Boiseko euskal munduan gertatzen denaren berri ez jakitea. Hasiera-hasieratik ezagutu genuen eta lagunak ditugun Boiseko guraso euskaldun batzuen ahaleginak itzelak izan ziren ikastola sortzearren. Beraiek eman zituzten urrats guztiak proiektua aurrera atera zedin. Ez genuen sekula pentsatu egun batean gure semea ere Boiseko ikastolako ikaslea izango zenik.


Gainera, ikastola sortu ondoren nire amak ere bere laguntza eta ahalmen guztia jarri zituen ikastolako lehen jardueretan eta berarentzat osoesperientzia zirarragarria izan zen.





Boiseko ikastolara joan aurretik Ander egon al zen Euskal Herriko edo EEBBetako beste ikastetxeren batean?


Ez. Bi urte bete aurretik EEBBetara joan behar izan genuen nire amaren gaixotasuna zela-eta. Boiseko ikastola izan zen berarentzat lehenengoa.


Zein da haurraren ama hizkuntza? Zein zen etxean gehien entzuten zuen hizkuntza ikastolara joan aurretik? Eta ondoren? Aitak zein hizkuntzatan hitz egiten dio?


Betidanik argi geneukan bakoitzak hizkuntza batean hitz egin behar geniola. Nire ama hizkuntza ingelesa izanik nik ingelesez hitz egiten diot, eta aitak euskaraz. Beraz, horiek dira etxean entzuten dituen hizkuntzak. Gaur egun, Euskal Herrira bueltatu ondoren, gaztelaniaz ere apurka-apurka jabetzen ari da, kalean entzuten du-eta.





Zenbat denbora pasa zenuten Boiseko ikastolan? Zer ekarri zuen zuentzat?


Lau hilabete pasa zituen Anderrek Boiseko ikastolan. Berarentzat oso esperientzia zoragarria izan da. Alde batetik, Euskal Herritik at hezkuntzan bere lehenengo pausoak euskaraz emateko aukera izan duelako, eta beste batetik, aita ez zegoeneko garai hartan euskaraz murgiltzeko paregabeko abagunea eskaini zitzaiolako.





Zer iruditzen zaizu ikastolaren antolaketa eta funtzionatzeko modua guraso ikuspuntutik? Nolako giroa sumatu zenuen, orokorrean, haurren, gurasoen eta irakasleen artean?


Familia bat dirudi ikastolak. Harremanak oso estuak dira, bai ikasleen artean sortzen direnak, bai guraso eta irakasleen artekoak ere. Apartekoa iruditzen zaigu guraso eta irakasleen inplikazioa ikastolako bizitzan, benetan aipagarria.


Horrez gain, euskarak eta euskal kulturak duen garrantzia ez ezik, Boiseko ikastolak eskaintzen dituen antolaketa eta zerbitzuak ere azpimarratzekoak dira: eskolaurre bezala, lan talde bezala eta abar.





Adin ezberdineko haurrak gela berean edukitzea eragozpena ala abantaila dela iruditzen zaizu? Anderren euskara mailan aurrerapenik sumatu al duzue? Zer eragin izan du Boiseko ikastolak haurrarengan?


Gure kasuan, Ander taldeko txikiena izanik, abantailak besterik ez ditugu ikusten, ez klaseko mailari eusteko gai izan zelako soilik, baizik eta adin ezberdineko haurren hartu-emanak garatzean haur bakoitzaren nortasuna ere garatzen delako aldi berean.





Orain berriz Euskal Herrian zaudetelarik, zer moduz moldatu da Ander egoera berrira?


Primeran, arazorik gabe. Eskola berrian sartzerako ezaguna zuen talde giroa eta eguneroko zeregina ere ikasia zuen Boisen. Lagunak berriak dira, baina giroa antzekoa. Egia esateko, guk uste genuena baino arazo gutxiago izan zituen egoera berrira moldatzeko. Euskara aldetik ere, orain ikusten dugu zenbat ikasi zuen Boisen, bi hilabete hauetan Euskal Herrian euskaraz hitz egiten hasi delako beldurrik gabe. 3 urte bete aurretik benetan elebiduna dela esan genezake.





Nola ikusten duzue Boiseko ikastolaren geroa? Aurrera jarraitzeak merezi duela uste al duzue?


Argi daukagu ahalegin guztiak egin beharko direla ikastolaren geroa ziurtatzeko, eta gure aldetik prest gaude ahal dugun neurrian laguntzeko, guk Boisen izan dugun esperientzia polita beste haur askok ere izan dezaten datozen urteetan. Eta noski, gure hizkuntzak eta kulturak aurrera jarrai dezan, ez Euskal Herrian bakarrik, baizik eta Euskal Herria bezain euskalduna dugun Boisen ere bai.